ผลงานวิจัยการพัฒนาวิธีการตรวจโรคลิชมาเนียแบบเร็ว

.

นายเดชอิศม์ ขาวทอง รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข และประธานกรรมการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข เยี่ยมชมนิทรรศการผลงาน “การพัฒนาวิธีการตรวจวินิจจัยโรคลิชมาเนียสายพันธุ์ท้องถิ่นที่พบในประเทศไทยแบบด่วน” ในงานประชุมวิชาการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ปี 2568 “นวัตกรรมเพื่อระบบสุขภาพไทยที่เข้มแข็ง” โดยมี นพ.ศุภกิจ ศิริลักษณ์ ผู้อำนวยการ สวรส. คุณบุณยวีร์ เอื้อศิริวรรณ ผู้จัดการงานวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาจีโนมิกส์ สวรส. ร่วมด้วย และมีนายกันตภณ ตั้งอุทัยเรือง เจ้าหน้าที่บริหารโครงการ สวรส. นำเสนอข้อมูลฯ ณ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร

.

โรคลิชมาเนีย ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อโปรโตซัว Leishmania spp.โดยมีริ้นฝอยทราย เป็นแมลงพาหะของโรค โดยข้อมูลการระบาดจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข พบว่า ตั้งแต่ปี 2539-2568 พบผู้ป่วยโรคลิชมาเนีย ในไทย 45 ราย เสียชีวิต 7 ราย ในปี 2568 พบผู้ป่วยโรคลิชมาเนีย จำนวน 2 ราย ในจำนวนนี้มีผู้เสียชีวิต 1 ราย

.

การพัฒนาการตรวจวินิจฉัย : ได้ศึกษาจีโนมเชื้อลิชมาเนียสายพันธุ์ปกติเชิงลึกที่แยกได้จากผู้ป่วยในประเทศไทย เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลจีโนมอ้างอิง เปรียบเทียบกับจีโนมเชื้อสายพันธุ์ดื้อยา และทำการพัฒนาการตรวจวินิจฉัยด้วยเทคนิค TaqMan qPCR โดยใช้ primera และ probes ที่จำเพาะต่อตำแหน่งพันธุกรรมของเชื้อ L. martiniquensis (ITS1) และ L. orientalis (HSP70-I IR) ซึ่งเป็นเชื้อลิชมาเนียสายพันธุ์ท้องถิ่นที่ระบาดในประเทศไทย สำหรับวิธีการตรวจวินิจฉัยที่พัฒนาขึ้นมาใหม่นี้ ช่วยให้แพทย์ทราบสายพันธุ์ของเชื้อได้อย่างถูกต้องแม่นยำ รวดเร็ว ลดค่าใช้จ่ายในการตรวจวินิจฉัย ลดโอกาสการเกิดภาวะแทรกซ้อน ลดการดื้อยา และลดอัตราการเสียชีวิต โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยที่ทีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ซึ่งมักเป็นผู้ด้อยโอกาสทางสังคม